Van Engelshoven komt met een lege huls

De overheid moet jaarlijks 1 miljard euro extra investeren in hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Dat zegt minister Ingrid van Engelshoven (OCW), en ze heeft groot gelijk. Probleem is alleen dat ze dit heeft gezegd in een interview met een krant (NRC); in de Strategische Agenda voor Hoger Onderwijs en Onderzoek, die ze op diezelfde dag presenteerde, zul je dit ferme standpunt tevergeefs zoeken.

18-12-2019 | 13:22

Willem Schoonen

De enige investering in de Strategische Agenda zijn twee nieuwe onderwijsprijzen van 2,5 miljoen, een voor het wetenschappelijk onderwijs en een voor het hbo. Die prijzen moeten laten zien dat goed onderwijs net zo hoog wordt gewaardeerd als goed onderzoek.

Het is niet eens een druppel op de gloeiende plaat. De scheve verhouding tussen onderzoek en onderwijs in de waardering van universitair medewerkers zit diep ingebakken, en de prikkels die daarvoor hebben gezorgd worden door Van Engelshoven op geen enkele manier weggenomen. Dat moeten de universiteiten zelf doen, wat ze in hun vereniging, de VSNU, ook hebben afgesproken. Het is tevens terug te vinden is in het nieuwe strategisch plan voor de VU voor de komende vijf jaar.

Dat is het probleem met minister Van Engelshoven. Dat is het probleem met dit kabinet. De knelpunten worden onderkend, maar niet opgelost. Bij ieder onderdeel van de Strategische Agenda wordt verwezen naar het veld. Universiteiten moeten niet alleen hun medewerkers anders gaan waarderen en belonen, maar ook hun werkdruk verlagen, toegankelijk blijven voor iedereen, onderling minder concurreren, hun regionale verankering verbeteren, en aansluiting houden met de mondiale top.

Wat Van Engelshoven heeft gepresenteerd is geen agenda en al helemaal geen strategische. Het is een lege huls. En op zich is het prachtig dat de minister zoveel vertrouwen heeft dat de universiteiten hun eigen problemen kunnen oplossen. Maar het is drama dat ze in kennisbeleid de kaarten neerlegt, niet kiest en niet investeert.

De VU begint na de jaarwisseling met de implementatie van een nieuwe strategie voor de komende vijf jaar. ‘Kennispartner voor leven’, is de titel van het plan, verwijzend naar de ambitie nieuwe onderwijsvormen waarvan mensen een leven lang wijzer kunnen worden. De strategie belooft bovendien focus in onderzoek, een slagvaardiger organisatie, en nog veel meer. Met de inhoud van die strategie kan niemand het oneens zijn; hij is ook in lijn met de grondslag van universiteit en vereniging. Vraag is wat ervan terecht gaat komen. De VU is een grote, verkokerde organisatie, die niet gemakkelijk verandert.

We gaan de uitvoering van de strategie kritisch volgen, en we zullen helpen waar we kunnen. Het was mooi geweest als de overheid de randvoorwaarden had verhelderd en verruimd. Maar Van Engelshoven heeft duidelijk gemaakt dat we daarvoor een ander kabinet moeten hebben.

Namens het bestuur van VUvereniging wens ik u fijne Kerst, en een gezond en bruisend 2020.

foto Willem Schoonen: © Maartje Geels