Terugblik: Grey Power 2.0: Rustige hormonen, betere seks?

Niemand wil mee naar Grey Power 2.0 dat op 2 november ging over ouderen en seksualiteit. Als pas afgestudeerde seksuoloog ben ik erg geïnteresseerd in het programma, dus dan maar alleen naar de bijeenkomst waar artsen, onderzoekers, schrijvers én senioren vertellen over de verrassende krachten die in de ouderdom verborgen liggen. 

Door Marijke Bleeker*

De Amstelzaal van het VUmc vult zich met bijna 300 mensen, waarbij ik de gemiddelde leeftijd drastisch omlaag breng. Dankzij gespreksleider Frénk van der Linden zit de stemming er snel in. “Ik ben tegen vrouwen. Liefst zo dicht mogelijk”, citeert hij zijn vader. Zijn vragen, grappen en woordspelingen zijnschunnig, op de man/vrouw af, maar vooral ook persoonlijk en eerlijk. Daarnaast waarschuwt Van der Linden het publiek: intimiteit en seksualiteit blijven gevoelige onderwerpen, dus het kan persoonlijk worden.

GP2.0Foto1Als je een zestigplussers de stelling voorlegt dat seksualiteit voor hen niet (meer) belangrijk is, zegt 42% het daar niet mee eens te zijn, 25% is het er wel mee eens, en 33% is neutraal. Martijn Huisman, onderzoeksdirecteur van Longtudinal Aging Study Amsterdam (LASA), presenteert deze cijfers. Hij zegt erbij dat seksualiteit in eerste instantie geen onderdeel was van het ouderenonderzoek. Maar de onderzoekers waren opgelucht dat zij toch enkele vragen over seksualiteit in het onderzoek hadden opgenomen, toen een onderzoeker en enkele studenten aandacht aan dit onderwerp wilden besteden.

Beleving van seksualiteit centraal
Goeie vraag uit het publiek: ”Hoe is seksualiteit hier gedefinieerd?” Binnen het wetenschappelijk veld is hier veel onenigheid over. Men gaat er meestal van uit dat het niet enkel om de daad/penetratie gaat maar om de algehele beleving van seksualiteit. Het publiek is het er in ieder geval over eens dat de definitie verder gaat dan enkel het lichamelijke aspect, of zoals de meneer vooraan de zaal zegt: "meer dan neuken". In het LASA-onderzoek is ervoor gekozen om op voorhand geen definitie van seksualiteit te geven. Hoe dan ook, veel ouderen zeggen dat seksualiteit nog steeds een belangrijk aspect is van hun leven.

Met artsen viel niet over seks te praten
GP2.0Foto2Seksualiteit van onze ouders of zelfs grootouders is iets waar we zelf niet graag over praten of nadenken, en misschien zelfs moedwillig willen vergeten. Deze opzettelijke vergeetachtigheid of desinteresse is ook te zien in de zorg. Ivan Wolffers, schrijver, arts en emeritus-hoogleraar gezondheidszorg en cultuur, heeft dit ervaren in zijn eigen gevecht tegen prostaatkanker. Wolffers vertelt dat hij geluk heeft dat zijn vrouw seksuele therapie heeft gestudeerd. Door de medicatie werd zijn libido lager en met artsen viel er eigenlijk niet over seks te praten.

Gelukkig denkt gynaecoloog Marianne Knuist daar anders over. Ze is 65, gepensioneerd en wil zich inzetten voor seksualiteit en intimiteit bij ouderen door te werken als seksverzorger: iemand die langs gaat bij cliënten met seksuele behoeften en die deze zelf niet kunnen bevredigen. Hoewel het publiek erg geïnteresseerd is haar werkzaamheden bij Flekszorg, vertelt ze alleen een verhaal over een oudere vrouw die bezoek krijgt van een mannelijke seksverzorgende. Het verhaal is zo erotisch dat je je haast niet kan voorstellen dat het over een oudere dame gaat. Samen met een aantal dames achter mij vraag ik me af waarom dit verhaal verteld wordt. Frénk van der Linden stelt nog wel vragen over de werkzaamheden bij Flekszorg, de mensen bij wie zij op bezoek gaat en de wensen van haar cliënten, maar helaas is er te weinig tijd om dieper in te gaan op de werkzaamheden als seksverzorgende.

GP2.0Foto3Mag een vrouw seks buiten de deur zoeken?
Er komt toch één boeiende vraag aan bod, van Knuist zelf aan Wolffers. Volgens Knuist zijn het onder jongere mensen voornamelijk vrouwen die hun man weleens toestaan buiten de deur laten snoepen vanwege een verschil in verlangen. Het is bekend dat het seksueel verlangen verschuift naarmate het koppel ouder wordt: vrouwen krijgen meer zin in seks dan mannen.

Daar komt bij dat de oorzaak voor het stoppen met seks meestal ligt bij de afnemende lichamelijke conditie van de man. Knoest vraagt Wolffers of mannen het kunnen accepteren als vrouwen op latere leeftijd seks buiten de deur willen zoeken? Het publiek lijkt de vraag interessant te vinden, er klinkt geroezemoes in de zaal, maar het debat komt vroegtijdig tot een einde vanwege het tijdsgebrek.

Marion Bloem, schrijver en beeldend kunstenaar en tevens de vrouw van Ivan Wolffers, begint aan een verhaal over seksuele ervaringen van ouderen. Hoewel het een mooi verhaal is, en op een beeldende manier verteld, wordt het laat en het publiek begint onrustig te worden. Van achter in de zaal roept een meneer: “Hoe lang duurt het nog?!” Hoewel er nog te weinig over seksualiteit en ouderen wordt gesproken en het fantastisch is dat dit eindelijk wordt gedaan, kan het op een dinsdagavond ook te lang duren. Het publiek is aan een borrel toe.

* Marijke Bleeker (1989) studeerde onlangs af als seksuoloog aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Foto's: VUmc / Angelique Broerse - van Hal. Lees hier het verslag van VUMC over deze bijeenkomst.