Het leven rekken?

Een geslaagde middag en gespreksavond in NHL Hogeschool.

Verslag door Roalah Lepping, VUvereniging Friesland over twee programma’s rondom het levenseinde op 14 maart 2016 in Leeuwarden met als spreker onder andere Doeke Post,  oud-huisarts en emeritus hoogleraar Sociale Geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Doeke Post wachtte op me bij de receptie. Toen ik daar aankwam, was hij in gesprek met de dames achter de balie.

In de loop van de avond bleek hoe typerend dit voor Doeke Post is. Iemand die gemakkelijk communiceert, maar vooral werkelijk belang stelt in mensen.

’s Middags wachtte een gehoor van ruim 80 studenten in de zorg( MBO en HBO) hem op. We hoorden een bevlogen man die een duidelijke boodschap heeft: ook als je jong bent, wacht niet af dat er iets met je gebeurt en je familie met de handen in het haar komt te zitten. Laat weten wat je wilt, mocht je in een situatie komen waarin je wellicht nog wel in leven kunt worden gehouden, maar niet meer een menselijk bestaan kunt leiden. Prof. Post noemt voorbeelden van mensen die in de kracht van hun leven zijn en ineens een levensbedreigende ziekte blijken te hebben. Of een man die van de steiger valt, zijn nek breekt en bij wie vrijwel alle lichaamsfuncties zijn uitgeschakeld. Zijn vrouw moest de beslissing nemen of de behandeling al of niet zou worden beëindigd. Ze was op deze beslissing niet voorbereid, dus ligt de man jarenlang aan de apparaten. Een mensonwaardige situatie voor hem zelf en voor zijn naaste omgeving.

TerugblikHetlevenrekken1De medicus geneigd om zoveel mogelijk het leven in stand te houden ook als je de zin ervan betwijfelt. Dat is de opdracht van de medicus: het leven beschermen en bewaren. Maar we hebben steeds meer medische technieken die ons in staat stellen het menselijk leven te continueren tot in het absurde toe. Aan het einde van deze eeuw, zo stelt prof. Post, zullen mensen een leeftijd van 150 jaar bereiken omdat we steeds meer in staat zijn om ziekten en gebreken niet alleen te bestrijden maar ook  door nano- en gentechnologie te voorkomen.

We zijn langzamerhand de dood te slim af. We zullen met elkaar moeten spreken over waar we de grens willen trekken. En dat is naast een maatschappelijk debat ook een beslissing van ieder mens persoonlijk. Daarom is het opstellen van een wilsbeschikking m.b.t. het levenseinde van groot belang.

Terugblikhetlevenrekken3’s Avonds zijn we begonnen met drie korte inleidingen. Opnieuw van Doeke Post zelf, daarna ook van Joep van de Geer, geestelijk verzorger bij het Medisch Centrum Leeuwarden en Ineke Wijnja, palliatief verpleegkundige, eveneens bij het MCL. Na een kopje koffie zijn we in groepen van jongeren en ouderen rond een aantal tafels gaan zitten en hebben we in klein verband gesproken over een aantal stellingen en vragen. Hierbij ging het vooral om het met elkaar wisselen over ervaringen. Het was een verrassing dat naast de studenten zoveel ouderen (ruim 40, en er waren al evenveel studenten) zijn gekomen om met elkaar over deze vragen te spreken. 

“Wanneer schiet de medische zorg zijn doel voorbij?” was een essentiële vraag. In het groepje waar ik de gespreksleiding had, luisterden de ouderen en jongeren met veel belangstelling naar elkaar. Er was een sfeer van welwillendheid en warmte. Opnieuw besefte ik hoe enorm essentieel het contact tussen de ouderen en de jongere generatie is. We hebben elkaar wat te vertellen!! Waarom doen we het dan zo weinig?

Terugblikhetlevenrekken2De twee jonge vrouwen in onze groep vertelden over hun opleiding, de stages, over hun ouders en grootouders. De ouderen vertelden over zichzelf, familie en de levensvragen waarvoor ze in de “laatste levensfase” waarin ze zitten, komen te staan. Als vanzelf kwamen levensbeschouwelijke en godsdienstige aspecten naar voren. Op een hartverwarmende manier werd er gecommuniceerd. We hebben geen problemen opgelost. We hebben wel ervaringen, zienswijzen en gevoelens met elkaar gedeeld.

Joep de Geer sloot de avond af met een gedicht, waarin niet het woord maar wel de atmosfeer van de liefde werd beschreven. Het gaat om jou en mij.. om wat we voor elkaar betekenen. Ook in ons laatste levensuur.

Het was voor mij een  avond om nooit te vergeten. De middag en de gespreksavond werden georganiseerd door VUvereniging Friesland  in samenwerking met het Friesland College, afd. verpleegkunde en de NHL Hogeschool, eveneens de afd. zorg en verpleegkunde.