De conflictthese voorbij: Reijer Hooykaas (1906-1994)

Uit het Fonds Haak Bastiaanse-Kunemanstichting wordt een promotieonderzoek naar het leven en werk van VU-hoogleraar Reijer Hooykaas gefinancierd.

01-01-2019 | 15:38

Subsidie: € 31.000 (p. jr.)
Looptijd:  2021 - 2024 

In 1945 werd Reijer Hooykaas (1906-1994) aan de VU benoemd als buitengewoon hoogleraar in de geschiedenis der natuurwetenschappen. In een nieuw vak, verplicht voor alle bèta-studenten, plaatste hij wetenschap expliciet in een breder kader. Traditioneel had wetenschapsgeschiedenis een redelijk internalistische blik, nauwelijks in verband gebracht met andere levensdomeinen. Wetenschap werd eerder beschouwd als een opeenvolging van ontdekkingen, een zegetocht, die slechts werd gehinderd door religie en levensbeschouwing (de ‘conflictthese’). Hooykaas liet echter zien dat juist de verbinding (en spanning) tussen wetenschap en levensbeschouwing vruchtbaar is (geweest). Dat paste bij de VU, die zich van meet af aan verzette tegen de polarisatie tussen religie en seculariteit en daarbij de verwevenheid tussen levensbeschouwing en wetenschappelijkheid nadrukkelijk voor het voetlicht bracht. Hooykaas zou generaties VU-studenten vormen en werd door zijn brede onderzoeksveld een van de grondleggers van de discipline wetenschapsgeschiedenis.

In 2021 start Jelmer Heeren onder begeleiding van Gijsbert van den Brink, Ab Flipse en Matthias Smalbrugge  een promotieonderzoek naar het leven en werk van Hooykaas. Het traject wordt gefinancierd vanuit het Fonds Haak Bastiaanse-Kuneman (HBK) stichting, bestemd voor wetenschappelijke onderzoek door doctores of doctorandi van protestantschristelijke signatuur in de faculteiten Geneeskunde, BETA voor de wetenschappelijke richtingen Wiskunde en Natuurkunde, en Religie en Theologie. Heerens onderzoek resulteert in  een omvattend wetenschappelijk overzicht van het werk en betekenis van deze VU-icoon. Daarbij wordt onder meer het persoonlijk archief van Hooykaas bestudeerd en worden interviews met oud-collega’s en oud-studenten afgenomen.

SAMENWERKING
Faculteit Religie en Theologie
Stichting Dr. Abraham Kuyperfonds